Guanche Berbers

Van de Guanche Berbers, de oorspronkelijke bewoners van de Canarische eilanden, is onder de Berbers van het vasteland van Afrika vrij weinig bekend. Deze Berbers zijn jarenlang geïsoleerd geweest van de rest van de Berbers en hebben zich hierdoor op een geheel eigen manier ontwikkeld. Het is dan ook wonderbaarlijk te zien dat er na duizenden jaren afscheiding er nog zoveel gelijkenissen bemerken is op cultureel en linguïstische gebied.

Het is tegenwoordig algemeen geaccepteerd dat de Guanches de oerbewoners zijn van de Canarische eilanden, er werd eerder vanuit gegaan dat zij alleen het eiland Tenerife bewoonden. De eerste kolonisten maakten onderscheid tussen deze inheemse mensen en noemden ze Guanches, Canarios, Gomeros en Palmeros. De oorspronkelijke bewoners van de eilanden zien zichzelf als afstammelingen van dezelfde groep en noemen zichzelf allen Guanches.


De Guanches waren zoals velen hen voorstelden geen reuzen, zij waren niet opvallend lang nog zwaar gebouwd. Zoals gewoonlijk waren er bepaalde groepen die langer waren dan gemiddeld, het is wetenschappelijk bewezen dat de meerderheid van een gemiddelde lichaamsbouw was. De Gomeros waren iets korter dan de mensen van Tenerife en de inwoners van Fuerteventura waren weer wat langer. De Guanches stammen net zoals de Berbers van het vasteland af van de samensmelting van de Cro-Magnon en de Capsien mens, die te definiëren is als een etnische, culturele en linguïstische eenheid.

Volgens Dr. Ilse Schwidetzky vertoont de Cro-Magnon de lichaamskenmerken als een breed gezicht en een langere schedel. Er was op de eilanden geen onderlinge communicatie tussen de Guanches doordat deze mensen geen navigatietechniek meer kenden. De Guanche waren een vreedzaam en nobel volk met hoge morele standaarden erg dapper en op hun woord te vertrouwen. Na de aankomst van Jean Bethencourt, schreef een priester het volgende over dit volk "Reis de wereld af en je zult weten dat er nergens fijner en beter gevormde mannen en vrouwen zijn dan de bewoners van deze eilanden.


Het is nog niet helemaal helder hoe de Guanches op de Canarische eilanden zijn gekomen. De oceaanstromen die van het vasteland van Afrika (Marokko) naar de Canarische eilanden stromen wekt het vermoeden dat de Guanche in een soort van primitieve bootjes van Noord-Afrika zijn vetrokken. Zo’n vierduizend jaar geleden zouden ze vanaf het Afrikaanse vasteland naar Tenerife en de andere Canarische Eilanden zijn overgestoken. De eerste mensen die overstaken waren van het Cro-Magnon ras, later gevolgd door een mediterraan ras (Capsien)ook wel Majos genoemd. Aanvankelijk waren de Guanchen verzamelaars en vissers, maar ca. 2000 jaar geleden gingen zij zich toeleggen op het verbouwen van grond, het houden van vee en gingen bovendien in groepen wonen. De hulpmiddelen die ze hadden waren alleen van hout en steen gemaakt, koper of ijzer kenden ze niet. Doordat ze hun kennis van de scheepvaart in de loop der tijd waren kwijtgeraakt hadden de Guanchen van de verschillende eilanden nauwelijks onderling contact. Espinoza beweerde vroeger al dat de Guanches van Noord-Afrikaanse afkomst waren. Dit beweerde hij op grond van geografische afstand, de gelijkenis van gewoonten en voeding. Ook Abreu Galindo was vroeger al overtuigd dat de Guanches verwant waren aan de Berbers door de grote gelijkenis in taal.



Het eiland Tenerife was onder de Guanchen verdeeld in negen zogenaamde ‘menceynatos’: Abona, Adeje, Anaga, Daute, Güimar, Icod, Tacoronte, Taoro en Tegueste. Deze menceynatos werden geleid door de koning, de ‘Mencey’, die weer werd bijgestaan door een raad van oudere mannen, de ‘Tagoror’. De samenleving op Tenerife bestond uit drie groepen: de ‘achimency’ die afstamden van de mencey; de cichiciquitzo was de lagere adel en de achicaxna waren de boeren.


Begin 14e eeuw verschenen de eerste Europeanen ten tonele. Zij kwamen uit Castilië, Catalonië, Genua, Mallorca en Portugal. In 1312 zette de Genuees Lancelotte Mallocello voet aan wal op het eiland dat later Lanzarote zou gaan heten. Daarna bleef het bijna een eeuw stil rond de eilanden. In 1402 kreeg de Normandiër Jean de Béthencourt de opdracht van koning Hendrik III van Castilië om de Canarische eilanden te veroveren voor de Castiliaanse kroon. In eerste instantie werd door het felle verzet van de Guanchen alleen Fuerteventura bezet. In 1404 werden de bewoners van Fuerteventura, El Hierro en La Gomera verslagen. De poging om ook Gran Canaria en La Palma te veroveren mislukte volkomen en hij keerde terug naar Frankrijk. Pas in 1483 werd Gran Canaria na een vijf jaar durende strijd veroverd. Het leger stond onder het gezamenlijke bewind van Ferdinand van Aragon en Isabella van Castilië. Hierna werd snel La Palma veroverd door Alonso Fernández de Lugo. Koning Tanausú werd via een list gevangen genomen en stierf op weg naar het Spaanse vasteland.


De Guanches spraken Tamazight en gebruiken nog steeds Amazigh woorden zoals op de vergelijking van de woordenlijst met het Berbers van het vasteland hieronder te zien is.


Op de Canarische eilanden zie je nog steeds veel Amazigh plaatsnamen. De Spanjaarden hebben dit gebied "ontdekt" in de Middeleeuwen de “Ikanariyan” zoals de Guanches zichzelf noemen verloren hierdoor het grootste deel van hun taal en cultuur.

Jose Luis Consepcion (Akanari) geeft in "The Guanches, survivors and their descendants" een heldere inzicht over de afkomst en manier van leven van de Guanches. In dit boek wordt gesteld dat op basis van historische materiaal, dat recent voor het publiek beschikbaar is gesteld, kan worden geconcludeerd dat de Guanches nog steeds het dominante volk is op de Canarische eilanden.


Aan de uiterlijke kenmerken van deze Canarios is te zien dat de Guanches nog steeds voortbestaan in de huidige bevolking. Er zijn uiterlijke gelijkenissen met de Berbers van het Afrikaanse vasteland.


Hoewel het Spaanse kolonialisme dodelijk was voor het Guancho-Tamazight is er tegenwoordig een opleving gaande door meer culturele bewustwording van Guanches. Zo zijn er lessen in het Guancho-Tamazight online te volgen. Er zijn een groot aantal Amazigh-activisten onder de huidige Guanches die samen met Amazigh-activisten uit Noord-Afrika strijden emancipatie en erkenning van het Tamazight, dit wordt ook wel de Amazigh beweging genoemd.

Er zijn een aantal geleerden die de Amazigh-oorsprong van de Guanches ontkennen. Volgens de Guanches doen zij dat om hun eigen politieke redenen en heeft het niks te maken met de emancipatie van de Guanches. Hieronder wat voorwerpen die zijn gevonden bij opgravingen, gelijkenissen van deze gebruiksvoorwerpen zijn waar te nemen onder de Berbers van het vasteland.